فناوریهای واقعیت افزوده و واقعیت مجازی با ایجاد محیطهای تعاملی، یادگیری را عمیقتر کرده و نقش معلمان و کلاسهای آموزشی را دگرگون میکنند.
فناوریهای واقعیت افزوده و واقعیت مجازی آموزش را وارد مرحلهای تازه کردهاند و امکان یادگیری مفاهیم علمی و مهارتی را در محیطهای شبیهسازیشده و تعاملی فراهم ساختهاند؛ محیطهایی که محدود به زمان و مکان نیستند.
در سالهای اخیر، واقعیت افزوده و واقعیت مجازی از حوزه سرگرمی فراتر رفته و به ابزارهایی قدرتمند در نظام آموزشی تبدیل شدهاند.
این فناوریها ضمن افزایش جذابیت کلاسهای درس، کیفیت یادگیری را ارتقا میدهند و دانشآموزان و دانشجویان را بهصورت فعال در فرآیند آموزش درگیر میکنند؛ تجربهای که در روشهای سنتی کمتر دیده میشود.
واقعیت مجازی امکان ورود به فضاهای شبیهسازیشده را فراهم میکند و یادگیرندگان میتوانند بدون محدودیت با مفاهیم پیچیده تعامل داشته باشند.
بررسیها نشان میدهد در آموزشهایی مانند فیزیک، استفاده از محیطهای واقعیت مجازی باعث افزایش اعتماد به نفس، رضایت و انگیزه یادگیری میشود، حتی اگر در برخی موارد نمرات کمی پایینتر از روشهای سنتی باشد.
واقعیت افزوده نیز نقش مؤثری در بهبود درک مفاهیم و تقویت حافظه بلندمدت دارد. پژوهشها نشان میدهد دانشآموزانی که با این فناوری آموزش میبینند، در آزمونهای مفهومی عملکرد بهتری داشته و انگیزه بیشتری برای ادامه یادگیری از خود نشان میدهند.
اثرگذاری بالای این فناوریها به دلیل تکیه بر یادگیری چندرسانهای است؛ رویکردی که تصویر، صدا، تعامل و تجربه عملی را در یک بستر واحد ترکیب میکند و یادگیری فعال و مشارکتی را تقویت میسازد. مطالعات علمی نیز از تأثیر مثبت این روشها بر تمرکز، تعامل، درک فضایی و مهارتهای حل مسئله حکایت دارد.
استفاده از واقعیت افزوده و واقعیت مجازی مزایای متعددی دارد؛ از افزایش انگیزه و مشارکت یادگیرندگان گرفته تا سادهسازی مفاهیم انتزاعی مانند ساختارهای مولکولی، فرآیندهای پیچیده و آموزش زبان. همچنین این فناوریها امکان تمرین بدون ریسک را در حوزههایی مانند پزشکی و مهندسی فراهم میکنند.
با وجود این مزایا، چالشهایی نیز مطرح است. هزینه بالای تجهیزات، محدودیت دسترسی و نیاز معلمان به آموزش تخصصی از جمله موانع گسترش این فناوریها به شمار میرود.
علاوه بر این، استفاده طولانیمدت از هدستها ممکن است موجب خستگی چشم شود و به همین دلیل ترکیب متعادل روشهای سنتی و نوین اهمیت زیادی دارد.
ترکیب واقعیت افزوده و واقعیت مجازی با هوش مصنوعی میتواند آینده آموزش را بیش از پیش متحول کند. محیطهای آموزشی هوشمند قادر خواهند بود تجربه یادگیری را شخصیسازی کرده و محتوا، بازخورد و سطح دشواری را متناسب با عملکرد هر فرد تنظیم کنند.
پیشبینی میشود این فناوریها در آینده به بخش جداییناپذیر آموزش رسمی، آنلاین و بهویژه آموزشهای مهارتی و حرفهای تبدیل شوند.
